مبارزه کثیف سم آلتمن، داریو آمودی و ایلان ماسک برای بزرگترین دستاورد دنیای تجارت
اگر امسال یک روایت مشترک پیرامون هوش مصنوعی وجود داشته باشد، این است که پیشرفتها در این فناوری در حال دگرگونکردن دنیای پهناور و تا پیشازاین آرامِ نرمافزار است.
برای ادامه حیات و شعلهور نگهداشتن آتش این رقابت، آزمایشگاههای پیشگام هوش مصنوعی باید مقادیر عظیمی سرمایه جذب کنند. این امر زمینه را برای سه عرضه اولیه سهام (IPO) بزرگ؛ یعنی OpenAI ،Anthropic و SpaceX (ادغامشده با xAI) در یک سال فراهم کرده است. چیزی که بر هیجان این ماجرا میافزاید این است که این سه نفر از یکدیگر متنفرند!
گفته میشود OpenAI که اخیراً ارزش آن ۸۴۰ میلیون دلار برآورد شده، به دنبال ارزشگذاری ۱ میلیارددلاری یا ۴۰ برابر درآمد سالانه فعلی خود است. Anthropic که آخرین بار ۳۸۰ میلیون دلار ارزشگذاری شد (حدود ۲۰ برابر فروش سالانه آن)، احتمالاً با قیمتی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار عرضه خواهد شد. بلندپروازانهتر از همه، SpaceX است که در زمان ادغام با xAI، در حدود ۱.۲۵ میلیارد دلار ارزش داشت و بر اساس گزارشها به دنبال عرضه با ارزش ۱.۵ میلیارد دلار است. این امر آن را مستقیماً در میان ده شرکت ارزشمند عرضه شده در بورس جهان قرار میدهد و حتی میتواند ماسک را به اولین تریلیونر تاریخ تبدیل کند.
تنها یک عرضه اولیه با چنین ابعادی به بازارها فشار وارد میکند. «توماش تونگز» (Tomasz Tunguz)، یک سرمایهگذار خطرپذیر اشاره میکند که اگر هر شرکت همانطور که معمول است، ۱۵ درصد از سهام خود را بهصورت عمومی عرضه کند، مجموع سرمایه جذبشده تقریباً معادل کل عرضههای اولیه در آمریکا در طول یک دهه گذشته خواهد بود. این موضوع اشتیاق هر یک از این مدیران برای اجتناب از آخرین نفر بودن در ورود به بازار را توضیح میدهد. غرور نیز بهویژه با نزدیکتر شدن رقابت در ساخت مدلها نقش مهمی ایفا میکند. برای درک درگیری میان این سه نفر، توجه به شخصیتهای آنها کمککننده است. این افراد را میتوان اینگونه خلاصه کرد:
- سم آلتمن: مزدور
- داریو آمودی: مبلغ مذهبی
- ایلان ماسک: منجی
با آلتمن شروع کنیم؛ برخی او را بهخاطر آغاز مسابقه هوش مصنوعی با عرضه ChatGPT در سال ۲۰۲۲ و پیشیگرفتن از Anthropic و xAI در جذب سرمایه از آن زمان تاکنون تحسین میکنند؛ اما او به طور زیرکانهای فرصتطلب نیز هست. این موضوع در جریان درگیری اخیر میان Anthropic و دولت ترامپ بر سر محدودیتهای استفاده پنتاگون از فناوری این شرکت مشهود بود که منجر شد این آزمایشگاه بهعنوان «ریسک زنجیره تأمین» اعلام شود. برچسبی که این شرکت مدلساز در ۹ مارس برای حذف آن شکایت کرد و در غیر این صورت میتوانست عرضه اولیه آن را تهدید کند.
پنتاگون رسماً Anthropic را بهعنوان ریسک زنجیره تأمین ایالات متحده معرفی کرد
ماسک آشکارا Anthropic را با یک بازی کلامی، Misanthropic به معنی انسانگریزی خطاب کرده و راجع به آن بدگویی میکند؛ اما آلتمن سعی کرد خود را بهعنوان پل ارتباطی میان آزمایشگاه آمودی و دولت ترامپ نشان دهد. بااینحال، OpenAI مانند xAI وارد عمل شد تا به ضرر Anthropic، برنده قراردادهای طبقهبندیشده دفاعی شود.
آمودی که OpenAI را ترک کرد تا Anthropic را در سال ۲۰۲۱ بنیانگذاری کند، اخلاق خاصی دارد که همیشه ایمنی را اولین و اصلیترین اولویت قرار میدهد و رویکرد اصولی Anthropic را در تضاد با رقبایش برای رشد قرار میدهد. بااینحال، او فرد ضعیفی نیست. آمودی در یک یادداشت داخلی که در بحبوحه جنجال پنتاگون نوشت و بعداً به مجله اکونومیست گفت بابت آن عذرخواهی کرده است؛ آلتمن را بهعنوان فردی «دروغگو» و چاپلوسِ ترامپ خطاب و به او حمله کرد. موضع آموزگارانه Anthropic، از نظر بازاریابی نیز مفید بود. چتبات Claude از زمان مشاجره با پنتاگون محبوبیت بیشتری پیدا کرده است. واکنش این آزمایشگاه به فشارها حتی توسط کارکنان OpenAI نیز تحسین شده است.
ماسک که به راهاندازی OpenAI در سال ۲۰۱۵ کمک کرد؛ نسبت به آلتمن خصومت بیشتری دارد. به گفته او، OpenAI که وضعیت غیرانتفاعی خود را کنار گذاشته، مأموریت خود برای توسعه هوش مصنوعی بهگونهای که به نفع تمام بشریت باشد را رها کرده است. در نتیجه، ماسک خواستار بازگرداندن کمک مالی اولیه ۳۸ میلیوندلاری خود بهعلاوه مبالغ بیشتری است. او از OpenAI و بزرگترین حامیاش یعنی مایکروسافت؛ برای دریافت غرامت ۱۳۴ میلیوندلاری شکایت کرده است. این پرونده در آوریل ۲۰۲۶ به دادگاه خواهد رفت و اگر ماسک پیروز شود، OpenAI را ورشکسته و آلتمن را نابود خواهد کرد.
به نظر میرسد ماسک کنترل این فناوری را به هیچکس جز خودش نمیدهد. این کارآفرین جاهطلبی خداگونهای برای «گسترش نور آگاهی به ستارگان» دارد. او در نظر دارد از موشکهای SpaceX برای ارسال ناوگانی از مراکز داده به مدار زمین استفاده کند تا بهتر بتواند از قدرت خورشید بهره ببرد.
بااینحال، در دنیای واقعی هنوز مسئله مزاحم پول وجود دارد. سال گذشته xAI احتمالاً ۵۰۰ میلیون دلار درآمد داشته که آن را بسیار عقبتر از دو آزمایشگاه دیگر قرار میدهد. شبکه اجتماعی X نیز حدود ۳ میلیون دلار درآمد داشت که یکی از منابع اصلی درآمد آن، کار برای دولت آمریکا است که ماسک با آن روابط نزدیکی دارد. ارزش قراردادهاش با پنتاگون تا ۲۰۰ میلیون دلار میرسد. بااینحال، گفته میشود چندین وزارتخانه شکایت کردهاند که Grok غیرقابلاتکا است. عدم مقیاسپذیری xAI یکی از دلایلی است که ماسک آن را با SpaceX که پیشتر در حال شکوفایی بود، ادغام کرد. گزارش شده که سال گذشته SpaceX سود عملیاتی (قبل از استهلاک و کاهش ارزش) معادل ۸ میلیون دلار از فروشی در بازه ۱۵ تا ۱۶ میلیون دلار به دست آورده است.
OpenAI که سال گذشته درآمدی معادل ۱۳ میلیون دلار را گزارش کرد، از هر دو شرکت xAI و Anthropic بزرگتر است. این شرکت همچنین گستردهترین مدل کسبوکار را دارد. هدف آن دستیابی به فروش ۳۰ میلیوندلاری در سال جاری میلادی است که انتظار دارد نیمی از آن از طریق اشتراک مصرفکنندگان و تبلیغات در ChatGPT که بیش از ۹۰۰ میلیون کاربر هفتگی شامل ۵۰ میلیون کاربر اشتراکی دارد تأمین شود. بقیه درآمد از کاربران تجاری و کسانی که مستقیماً به مدلهای OpenAI دسترسی دارند، حاصل خواهد شد.
اما Anthropic که احتمالاً سال گذشته بین ۴ تا ۵ میلیون دلار درآمد داشته، بهسرعت در حال جبران فاصله است. این شرکت بیشتر از OpenAI روی مشتریان تجاری تمرکز کرده و بهویژه با ابزار اختصاصی Claude Code برای مهندسان نرمافزار موفقیتهای چشمگیری کسب کرده است. تا پایان فوریه ۲۰۲۶، OpenAI به درآمد سالانه ۲۵ میلیون دلار رسید که نسبت به پایان سال گذشته یکپنجم افزایش داشت. درآمد Anthropic نیز در همین دوره بیش از دو برابر شد و به ۱۹ میلیون دلار رسید. این موضوع ممکن است توضیح دهد که چرا آلتمن تا این حد مشتاق بود تا به قراردادهای دولتی Anthropic نفوذ کند و همچنین دلیل تمرکز اخیر OpenAI بر گسترش پیشنهادهای خود برای کسبوکارها را روشن میسازد. مشتریان نیز میگویند ابزار Codex که OpenAI بهعنوان رقیب مستقیم Claude Code آن را عرضه کرده، از نظر عملکرد در حال رسیدن به آن است.
رقابت شدید برای جذب مشتریان بیشتر، فشار بر قیمتها را درست در زمانی که آزمایشگاهها مبالغ هنگفتی را در مراکز داده سرمایهگذاری میکنند تا تقاضای روبهرشد را برآورده کنند و مدلهای جدید را آموزش دهند، افزایش خواهد داد. هیچکدام به حتی نزدیک به نقطه سربهسری هم نیستند. OpenAI که فوریه ۲۰۲۶ یک دور جذب سرمایه خصوصی ۱۱۰ میلیوندلاری را به پایان رساند، پیشبینی کرده است که تا ۲۰۳۰ مبلغ ۶۶۰ میلیون دلار در زیرساختها سرمایهگذاری خواهد کرد و تا آن زمان تولید جریان نقدینگی آزاد را آغاز نخواهد کرد. حتی SpaceX که از پرتاب موشک و فروش اینترنت ماهوارهای درآمد کسب میکند، به پول نقد بسیار بیشتری از آنچه میتواند به دست آورد نیاز دارد. شرکت تحلیلگر Moffett Nathanson اشاره میکند که برنامه این شرکت برای ارسال ۱ میلیون ماهواره مرکز داده به فضا به «مبلغی سرسامآور از تأمین مالی خارجی» نیاز خواهد داشت.
بنابراین، هر سه شرکت چارهای جز رویآوردن به بازارهای عمومی ندارند اگر بخواهند در مسابقه هوش مصنوعی باقی بمانند. موفقیت یا شکست عرضههای اولیه آنها به این بستگی دارد که چه تعداد سرمایهگذار مایل هستند مسیر طولانی و نامشخص سودآوری از این فناوری را نادیده بگیرند. این موضوع که جایگزین دیگری برای سرمایهگذاری وجود دارد که از قبل در بورس معامله میشود کمکی به آنها نخواهد کرد. درعینحال نیز Alphabet؛ مالک گوگل و مدل هوش مصنوعی Gemini روزبهروز قویتر میشود. این غول فناوری یک ماشین پولسازی است که سال گذشته سود خالصی معادل ۱۳۲ میلیون دلار داشته که به آن اجازه داد تا سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی خود را از جیب خود تأمین مالی کند و ارزش بازار ۳.۷ میلیارددلاری آن، ضریب معقولتر ۹۹ برابر درآمد را نشان میدهد. «ساندار پیچای» (Sundar Pichai)، مدیرعامل گوگل میتواند به خود اجازه دهد که بالاتر از این درگیریها باقی بماند.
گزارش حاضر در نسخه March 14th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.