انویدیا در تلاش برای گامی فراتر از تولید تراشه
در دنیای فناوری، معدود رویدادهایی با چنین اشتیاقی موردانتظار هستند که سخنرانی جنسن هوانگ در کنفرانس سالانه توسعهدهندگان انویدیا موردتوجه قرار میگیرد.
در گردهمایی امسال در سن خوزه در ۱۶ مارس ۲۰۲۶ نیز، سخنرانی او بههیچوجه ناامیدکننده نبود. طی بیش از دو ساعت، مدیرعامل باارزشترین شرکت جهان از تراشههای جدید، مدلهای هوش مصنوعی و سیستمهایی برای کاربردهای مختلف از مراکز داده مستقر در فضا گرفته تا خودروهای خودران، رونمایی کرد. وی در ادامه ادعا کرد که این مجموعه از محصولات جدید به انویدیا کمک میکند تا در سالهای آینده بیش از ۱ تریلیون دلار سختافزار مرتبط با هوش مصنوعی به فروش برساند.
فهرست مقاله پنهان
1 انویدیا تا کجا میتواند صعود کند؟
انویدیا تا کجا میتواند صعود کند؟
واکنش مهندسان به این رویداد بسیار مشتاقانه بود، اما واکنش سرمایهگذاران، محتاطانه بود. تردیدها درباره پایداری رونق هوش مصنوعی افزایش یافته است و انویدیا، بهعنوان بزرگترین ذینفع این موج هزینهکرد، به سیبل اصلی این نگرانیها تبدیل شده است. در تاریخ ۲۵ فوریه ۲۰۲۶، این شرکت سود سهماهه رکوردشکنی را گزارش و رشد قدرتمندی را پیشبینی کرد؛ بااینحال، قیمت سهام آن در روز بعد کاهش یافت. از زمان رسیدن به نقطه اوج در ماه اکتبر ۲۰۲۵، سهام این شرکت حدود ۱۳ درصد افت داشته است، درحالیکه شاخص تراشهسازان آمریکایی در همین مدت رشد تقریبی ۶ درصدی را تجربه کرده است.
چنین رویکرد نزولی در بازار، نشاندهنده تغییری در بخت و اقبال انویدیا است. واحدهای پردازش گرافیکی (GPU) این شرکت که بهعنوان نیمهرساناهای کاری در مدلهای هوش مصنوعی مورداستفاده قرار میگیرند، بیش از دوسوم کل توان پردازشی موجود در تراشههای هوش مصنوعی جهان را به خود اختصاص دادهاند. در یک سال منتهی به ژانویه ۲۰۲۶، این شرکت ۲۱۶ میلیارد دلار درآمد کسب کرد که ۸ برابر درآمد آن در سه سال قبل از آن بود. نزدیک به ۳ دهه طول کشید تا ارزش بازار انویدیا به ۱ تریلیون دلار برسد؛ اما تنها با گذشت ۲ سال، این رقم به ۴ تریلیون دلار جهش یافت. ۴ ماه پس از آن نیز، برای مدت کوتاهی از مرز ۵ تریلیون دلار عبور کرد.
اگر بخواهیم حرف هوانگ را باور کنیم، بسیار بالاتر. او ادعا کرده است که صدها میلیارددلاری که تاکنون برای زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه شده، تنها نقطه آغاز است و «تریلیونها» دلار دیگر به دنبال آن خواهد آمد. علاوه بر این، انویدیا منابع لازم برای بهرهبرداری از این فرصت را در اختیار دارد. جریان نقدینگی آزاد این شرکت از سایر غولهای فناوری بیشتر است (نمودار ۱). این شرکت بیش از ۶۲ میلیارد دلار وجه نقد در اختیار دارد که یکسوم آن تنها حاصل از درآمد در سال گذشته میلادی است.
بنابراین، هوانگ در نظر دارد انویدیا را به یک «شرکت بنیادین» تبدیل کند که اقتصاد هوش مصنوعی بر پایه آن استوار باشد. این امر به معنای فروش انواع مختلف تراشهها و سختافزارها، ترکیب محصولات در قالب سیستمهای جامع هوش مصنوعی و ادغام عمیقتر فناوری انویدیا در صنایع گوناگون است. به طور خلاصه، انویدیا در حال تبدیلشدن به چیزی بسیار فراتر از یک سازنده تراشه هوش مصنوعی است.
این دگرگونی تا حدی ضروری است، زیرا موفقیت انویدیا رقبای زیادی را به خود جذب کرده است. برخی از آنها رقبای سنتی هستند؛ مانند AMD، یک تراشهساز آمریکایی که جایگزینهای مناسبی برای پردازندههای گرافیکی انویدیا روانه بازار کرده است. گروهی دیگر، استارتاپهایی هستند که در کمین فرصتها نشستهاند. طراحیهای جدید تراشه از نظر تجاری توجیهپذیر شدهاند؛ چرا که نیاز به «استنتاج» (Inference)؛ یعنی فرایند پاسخگویی مدلهای هوش مصنوعی به پرسشها، در حال افزایش است و این فرایند در مقایسه با فاز «آموزش» (Training)، نیازمندیهای متفاوتی را بر تراشهها تحمیل میکند. بر اساس گزارش مؤسسه دادهپردازی PitchBook، شرکتهای نوپای تولیدکننده تراشه در سال ۲۰۲۵ موفق به جذب ۱۷ میلیارد دلار سرمایه شدند که این رقم از مجموع دو سالِ پیش از آن بیشتر است.
بااینحال، سرسختترین رقبای انویدیا همان مشتریان این شرکت هستند. ارائهدهندگان خدمات ابری مقیاسپذیر یا اصطلاحاً «هاپیراسکیلرها» (Hyperscalers) شامل آلفابت، آمازون، مایکروسافت و متا که همگی برای مدیریت کسبوکار خود به تعداد بیشماری از مراکز داده وابسته هستند و ارقام هنگفتی از تراشههای این شرکت را خریداری میکنند. در آخرین سال مالی، تنها ۳ شرکت از این گروه، بیش از نیمی از حسابهای دریافتی انویدیا (بدهیهای که هنوز پرداخت نشدهاند) را تشکیل میدادند. بااینوجود، همین شرکتها در حال طراحی پردازندههای اختصاصی خود نیز هستند. این اقدام میتواند هزینه تراشههای هوش مصنوعی را به بیش از نصف کاهش دهد و درعینحال، با شخصیسازی سختافزار برای نرمافزاری که روی آن اجرا میشود، عملکرد سیستم را بهبود بخشد.
وخامت شرایط ژئوپلیتیکی، رقبای خارجی را نیز جسورتر کرده است. دولت آمریکا از اکتبر ۲۰۲۲، انویدیا را از فروش پیشرفتهترین تراشههای خود به چین منع کرده است. در پی این اقدام، فروش این شرکت بهشدت کاهش یافته است. مؤسسه کارگزاری Bernstein بیان میکند که تأمینکنندگان محلی مانند هواوی، Cambricon و MetaX میتوانند سهم خود را از کمتر از یکپنجم بازار تراشههای هوش مصنوعی چین در سال ۲۰۲۳، به بیش از نهدهم در سال ۲۰۲۷ افزایش دهند. «جی گلدبرگ» از مؤسسه تحلیلی Seaport Research Partners خاطرنشان میکند که این تهدید ممکن است فراتر از مرزهای چین نیز گسترش یابد. شاید رقبای جدید، تراشههایی به قدرتمندی محصولات انویدیا تولید نکنند؛ اما در برخی بازارها، کیفیتِ «بهاندازه کافی خوب» واقعاً میتواند پاسخگو و کافی باشد.
همه چیز، همهجا، بهیکباره
پاسخ انویدیا، توسعه همهجانبه در تمامی جهات است. هوانگ صنعت هوش مصنوعی را به یک «کیک پنجلایه» شامل انرژی، تراشهها، زیرساخت شبکه، مدلها و کاربردها تشبیه کرده است. انویدیا قصد دارد از سه لایه از این پنج لایه سهمی به دست آورد.
این شرکت پس از تسخیر بازار GPU، اکنون در حال برنامهریزی برای فروش انواع دیگری از تراشهها است. در ماه دسامبر ۲۰۲۵، انویدیا ۲۰ میلیارد دلار برای دریافت مجوز استفاده از فناوری و استخدام مهندسان شرکت Grog، یک استارتاپ متخصص در حوزه تراشههای استنتاجی هزینه کرد. انویدیا در ۱۶ مارس ۲۰۲۶ از تراشه جدیدی رونمایی کرد که با بهرهگیری از دانش فنی این استارتاپ ساخته شده است. انویدیا همچنین در حال نفوذ به بازار واحدهای پردازش مرکزی (CPU) است که نوعی تراشه همهمنظوره محسوب میشود. CPU حوزهای است که مدتها در انحصار اینتل، غول بحرانزده دنیای فناوری قرار داشته است. انویدیا هماکنون با استفاده از طراحیهای شرکت بریتانیایی Arm پردازندههای مرکزی را تولید میکند که در سرورهای هوش مصنوعی خود به کار میبرند؛ اما اکنون قصد دارد آنها را در مقیاس وسیعتری به فروش برساند. در ماه فوریه ۲۰۲۶، انویدیا قراردادی را با متا برای تأمین سرورهای صرفاً مبتنی بر پردازنده مرکزی (CPU-only) به امضا رساند.
انویدیا در لایههای دیگر نیز در حال سرمایهگذاری است. با مقیاسپذیر شدن سیستمهای هوش مصنوعی، انتقال دادهها میان پردازندهها بهاندازه خود پردازندهها اهمیت یافته است. این شرکت سرمایهگذاری سنگینی روی تجهیزات شبکه؛ یعنی فناوری پیونددهنده تراشهها به یکدیگر، انجام داده است. این بخش از کسبوکار در جدیدترین سهماهه مالی، ۱۱ میلیارد دلار درآمد به همراه داشت و انویدیا را به یکی از بزرگترین بازیگران این عرصه تبدیل کرد.
ساخت مدل، لایه سوم این کیک است. انویدیا تاکنون چندین خانواده از مدلهای منبعباز (Open-source) هوش مصنوعی را منتشر کرده است. این مدلها تخصصی بوده و برای صنایع خاصی طراحی شدهاند؛ از جمله مدل Alpamayo برای خودروهای خودران، GROOT برای رباتیک و BioNeMo برای تحقیقات زیستپزشکی. این مدلها غالباً در رتبهبندیهای مدلهای منبعباز هوش مصنوعی جایگاههای بالایی را به خود اختصاص میدهند. انویدیا قصد دارد با سرمایهگذاریهای میلیارددلاری، توانمندیهای خود را در این لایه از ساختار فناوری گسترش دهد.
یکی از دلایل در اختیار داشتن «پشته کامل» (Full Stack: اصطلاحی که در سیلیکونولی برای رویکرد یکپارچگی عمودی به کار میرود)، این است که هماهنگی میان لایههای مختلف را تسهیل میکند. این شرکت مدعی است که با پیونددادن تنگاتنگ تراشهها، تجهیزات مراکز داده و مدلها میتواند به عملکردی بهمراتب بهتر از زمانی دست یابد که هر بخش بهصورت مجزا طراحی شده باشد. هوانگ، ساخت سیستمهای هوش مصنوعی بدون رویکرد یکپارچهسازی را به متصل کردن «تعداد زیادی سگ و گربه» تشبیه کرده است.
این رویکرد همچنین به انویدیا اجازه میدهد تا سختافزارهای خود را بهصورت بستههای جامع به فروش برساند. این شرکت بیشازپیش محصولات خود را نه بهعنوان تراشههای مستقل، بلکه بهعنوان اجزایی از «کارخانههای هوش مصنوعی» (AI Factory: اصطلاحی که خود انویدیا برای مراکز داده تخصصی هوش مصنوعی ابداع کرده) معرفی میکند. برخی از این کارخانهها تحت عنوان «هوش مصنوعی حاکمیتی» (Sovereign AI) مستقیماً به دولتها فروخته میشوند؛ این اصطلاح به تلاشهای دولتمحور برای ایجاد زیرساختهای بومی هوش مصنوعی اطلاق میشود. درآمد حاصل از هوش مصنوعی حاکمیتی در سال مالی گذشته با رشدی سهبرابری به بیش از ۳۰ میلیارد دلار رسید که حدود ۱۵ درصد از کل فروش هوش مصنوعی انویدیا را شامل میشود.
علاوه بر این، شرکت در تلاش است تا اتکای خود به هایپراسکیلرها که بر فهرست مشتریانش تسلط دارند را کاهش دهد. یکی از راهکارهای موجود، نفوذ عمیقتر به صنایع مختلف است. در صنعت خودروسازی، شرکت مرسدسبنز بهزودی خودروهای مجهز به سیستمهای خودران انویدیا را روانه بازار خواهد کرد. در حوزه داروسازی، شرکت Eli Lilly از زیرساختها و مدلهای انویدیا برای تسریع فرایند کشف دارو بهره میبرد. «دیون هریس» (Dion Harris)، از مدیران ارشد انویدیا میگوید هدف از این کار، تعامل نزدیکتر با مشتریان نهایی مانند Eli Lilly و مرسدس است تا ضمن درک دقیق نیازهای آنان، موج بعدی هوش مصنوعی را شکل دهند. اما انویدیا تنها شرکتی نیست که ادعای همکاری نزدیک با مشتریان را دارد. چنین اقداماتی، این شرکت را در مسیر تقابل و برخورد با هایپراسکیلرها قرار میدهد که خدمات مشابهی را به بازار عرضه میکنند.
استقرار تراشهها
رویکرد دیگر انویدیا، ایجاد تقاضا از طریق سرمایهگذاریهای خودش است. ایده اصلی این است که شرکتهای تحت حمایت انویدیا، بیشتر احتمال دارید که تراشههای این شرکت را خریداری کنند. ازاینرو، این شرکت اکنون به یکی از فعالترین و پرکارترین سرمایهگذاران در سیلیکونولی تبدیل شده است. از سال ۲۰۲۰ تا کنون، انویدیا با تخصیص بیش از ۶۵ میلیارد دلار (نمودار ۲)، حدود ۲۰۰ مورد سرمایهگذاری انجام داده است. این ارقام شامل شرطبندیهای کلانی همچون سرمایهگذاری ۳۰ میلیارددلاری در OpenAI و همچنین سرمایهگذاریهای کوچکتر در شرکتهای فعال در حوزه رباتیک، نرمافزار و کاربردهای هوش مصنوعی میشود.
سرمایهگذاریهای این شرکت همچنین به ایمنسازی زنجیره تأمین آن کمک میکند. در ماه مارس سال جاری، انویدیا بیش از ۴ میلیارد دلار در شرکتهای توسعهدهنده اتصالات نوری سرمایهگذاری کرد؛ فناوری نوینی که بهجای سیم مسی از نور برای انتقال دادهها استفاده میکند. البته در حال حاضر، اکثر مراکز داده هوش مصنوعی برای اتصال تجهیزات خود همچنان به کابلهای مسی وابستهاند. این سرمایهگذاری انویدیا نشان میدهد که این شرکت پیشبینی میکند اتصالات نوری در آینده اهمیت بسیار زیادی پیدا خواهند کرد. «بن باجارین» (Ben Bajarin) از مؤسسه مشاوره Creative Strategies، این استراتژی را با اقدامات اولیه شرکت اپل برای به انحصار درآوردن قطعات iPod مقایسه میکند.
انویدیا در حال استفاده از ذخایر نقدی فراوان خود برای تقویت سایر بخشهای زنجیره تأمین است. صنعت نیمهرسانا بهشدت در برابر کمبود کالا به هنگام جهش تقاضا آسیبپذیر است. موجودی حافظههای پیشرفته که برای تراشههای هوش مصنوعی حیاتی هستند؛ از هماکنون برای سال جاری و بخش عمدهای از سال آینده پیشفروش شده و به اتمام رسیدهاند. انویدیا بخش اعظم حافظه موردنیاز خود در سال جاری و بخشی از سال آینده را از مدتها قبل خریداری کرده است.
بااینحال، هیچیک از این اقدامات، تداوم سلطه انویدیا را تضمین نمیکند. رقبا ممکن است حاشیههای سود این شرکت را کاهش دهند. تغییر رویه صنعت از آموزش مدلها بهسوی اجرای آنها، ممکن است کفه ترازو را به نفع تراشههای عرضهکنندگان دیگر سنگین کند. همچنین، در صورت کاهش تبوتاب هزینهکرد در حوزه هوش مصنوعی، فروش میتواند بهشدت افت کند. اما در حال حاضر، قهرمان عصر هوش مصنوعی همچنان موقعیت مسلط خود را حفظ کرده است و به نظر میرسد مصمم است تا امپراتوری خود را بیشازپیش گسترش دهد.
گزارش حاضر در نسخه March 27th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.